paarden en pony's: het verschil en leuke weetjes

Paard of pony? Het verschil zit in de centimeters

Veel kinderen denken dat een pony een babypaard is. Dat klopt niet: een jong paard heet een veulen, en dat veulen wordt gewoon groot. Een pony blijft klein, zijn hele leven lang. De grens ligt in Nederland bij 1,48 meter schofthoogte. De schoft is het hoogste punt van de rug, net voor het zadel, dus niet het hoofd. Blijft een volwassen paard daaronder, dan heet het officieel een pony.

Tussen pony's onderling zitten nog enorme verschillen. Een Shetlander wordt vaak niet veel hoger dan een meter en heeft een dikke manen en een wollige wintervacht, terwijl een Nederlandse rijpony met zijn 1,45 meter er bijna uitziet als een klein paard. Pony's zijn over het algemeen steviger gebouwd en veel sterker dan hun formaat doet vermoeden. Shetlanders werkten vroeger in Engelse kolenmijnen, waar ze karren vol steenkool door lage gangen trokken.

Het allerkleinste paardenras is trouwens de Falabella uit Argentinië. Die wordt soms maar 70 centimeter hoog, kleiner dus dan een flinke herdershond.

Een kudde met een baas die vaak een merrie is

Paarden zijn vluchtdieren. In het wild overleef je niet alleen, dus leven ze in groepen van ongeveer vijf tot vijftien dieren. In zo'n kudde zit meestal één hengst, een aantal merries en hun veulens. Wie denkt dat de hengst de baas is, heeft het maar half goed. De route naar water, het moment om te gaan grazen en het sein om weg te rennen komen vaak van een ervaren leidmerrie. De hengst loopt achteraan en let vooral op gevaar en op indringers.

In een wei met tamme paarden zie je hetzelfde gedrag terug. Paarden kiezen een maatje, staan kop aan staart zodat ze met hun staart elkaars vliegen wegslaan, en krabben elkaars nek en schoft met hun tanden. Dat onderlinge poetsen is geen spelletje, het verlaagt echt de hartslag.

Slapen doen ze slim verdeeld. Paarden kunnen hun poten op slot zetten met banden en pezen, waardoor ze rechtop kunnen dommelen zonder moe te worden. Voor echte diepe slaap moeten ze toch gaan liggen, en dat durven ze alleen als er iemand van de groep blijft staan om op te letten. Bij elkaar slaapt een paard maar zo'n drie uur per etmaal, in korte stukjes.

Bekijk en print de paardrijdwedstrijd kleurplaat →

Praten met oren, neusgaten en een staart

Paarden maken weinig geluid, maar ze zeggen de hele dag iets. Hun oren zijn het duidelijkst: die kunnen bijna helemaal ronddraaien en werken los van elkaar. Allebei naar voren betekent meestal nieuwsgierigheid of aandacht voor iets in de verte. Eén oor naar achteren, terwijl het andere vooruit wijst, laat zien dat het paard twee dingen tegelijk in de gaten houdt. Liggen de oren plat tegen de nek, dan is het einde oefening en kun je beter afstand houden.

Verder lezen ruiters de ogen, de mond en de houding. Een ontspannen paard laat zijn onderlip wat hangen en houdt zijn hoofd laag. Een gespannen paard staat hoog in de nek, met bolle ogen en stijve neusgaten. Veulens laten een ouder paard zien dat ze onschuldig zijn door met hun mond te klappertanden, een soort beleefd groeten.

Geluid komt er natuurlijk ook bij. Hinniken is een roep op afstand, vaak naar een kuddegenoot die uit zicht is. Briesen door de neus klinkt eerder tevreden, bijvoorbeeld tijdens het grazen. En een kort, hard blazen is een waarschuwing: pas op, ik vertrouw dit niet.

Weetjes die je waarschijnlijk nog niet kende

Een paard kan niet overgeven. De spier tussen slokdarm en maag zit zo strak dat er alleen voedsel naar binnen kan. Daarom is buikpijn bij paarden zo serieus en belt een eigenaar meteen de dierenarts. Hun ogen zijn de grootste van alle landdieren en staan ver uit elkaar, waardoor ze bijna rondom kunnen kijken. Twee plekken zien ze niet: recht voor hun neus en pal achter hun staart. Daarom loop je een paard nooit zomaar van achteren voorbij zonder iets te zeggen.

Een veulen staat vaak binnen een uur na de geboorte op zijn wiebelige poten, en rent dezelfde dag nog achter zijn moeder aan. Zijn poten zijn bij de geboorte al bijna net zo lang als later, zijn lijf moet nog groeien. Dat maakt een veulen zo grappig hoog op de benen.

Hoeven zijn eigenlijk hele dikke nagels die ongeveer een centimeter per maand groeien. Daarom komt de hoefsmid om de zes à acht weken langs om ze bij te werken. En een galopperend paard haalt gemakkelijk vijftig tot zestig kilometer per uur, met uitschieters daarboven bij sprintrassen over korte afstand.

Bekijk en print de steigerend paard kleurplaat →

Van wilde mustang tot knuffelpony

Mustangs zijn de bekendste wilde paarden ter wereld, al zijn het eigenlijk verwilderde paarden. Hun voorouders kwamen vanaf de zestiende eeuw met Spaanse schepen mee naar Amerika en ontsnapten daar. Inmiddels leven er tienduizenden in kuddes in staten als Nevada en Wyoming. In Europa hebben we de konikpaarden in natuurgebieden, die het hele jaar buiten lopen en het landschap open houden door te grazen.

Aan de andere kant van het spectrum staat de pony in de wei bij de manege, die geduldig wacht tot hij geborsteld wordt. Juist dat verschil maakt paarden zo leuk om te tekenen: een steigerende hengst met wapperende manen vraagt om heel andere kleuren dan een dik shetlandponnetje met een pluizige pony voor zijn ogen.

Wil je meteen aan de slag, dan vind je bij onze paardenkleurplaten allebei die kanten terug. Er is een Steigerend paard voor wie van actie houdt, een Paardrijdwedstrijd met ruiter en hindernis, en Paard met Veulen voor de liefhebbers van alles wat klein en wiebelig is. Print er een paar uit, leg de bruine, grijze en zwarte potloden klaar en kijk hoe ver je komt met vlekken, bles en sokken.

Bekijk en print de paard met veulen kleurplaat →

Veelgestelde vragen